Het basiscontract arbodienstverlening: wat moet erin staan?

Elke werkgever is verplicht een basiscontract te hebben met een arbodienstverlener. Maar wat staat er minimaal in, en hoe controleer je of jouw contract voldoet?

Door Ben Groot · HVK · Groot Veiligheid

Wat is het basiscontract?

Sinds de wijziging van de Arbowet op 1 juli 2017 is elke werkgever verplicht een basiscontract af te sluiten met een gecertificeerde arbodienstverlener. Dat kan een arbodienst zijn, maar ook een zelfstandige bedrijfsarts of gecertificeerde kerndeskundige via een maatwerkregeling.

Het basiscontract beschrijft de minimale taken waarbij de werkgever zich laat ondersteunen op het gebied van arbo en gezondheid. Het is geen vrijblijvende afspraak — de Nederlandse Arbeidsinspectie controleert op de aanwezigheid én de inhoud van het contract en kan bij ontbreken of onvolledigheid direct een boete opleggen.

Wat moet er minimaal in staan?

De wet schrijft voor dat het basiscontract minimaal de volgende vier wettelijke taken regelt:

• Ziekteverzuimbegeleiding. De arbodienstverlener begeleidt werknemers bij ziekte en bevordert re-integratie.
• Toetsing van de RI&E. Een gecertificeerde kerndeskundige toetst de RI&E op volledigheid en betrouwbaarheid en adviseert over het plan van aanpak.
• Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO). De werkgever is verplicht een PAGO periodiek aan te bieden. Deelname is voor de werknemer vrijwillig.
• Aanstellingskeuring. Alleen in wettelijk geregelde gevallen toegestaan; de bedrijfsarts adviseert over de noodzaak en uitvoering.

Naast deze vier wettelijke taken moet het basiscontract ook een aantal aanvullende zaken regelen:

• Vrije toegang tot de bedrijfsarts voor alle medewerkers, ook zonder verzuim
• De mogelijkheid voor de bedrijfsarts om werkplekken te bezoeken
• Een second opinion-regeling: een werknemer die twijfelt aan het advies van de bedrijfsarts kan een andere bedrijfsarts raadplegen (kosten voor de werkgever)
• Een klachtenprocedure voor medewerkers over de dienstverlening van de arbodienstverlener
• Overleg tussen de arbodienstverlener, de OR en de preventiemedewerker
• De verplichting voor de bedrijfsarts om beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten — altijd anoniem
• Advisering over preventieve maatregelen

Maatwerkregeling of vangnetregeling?

Er zijn twee routes voor het basiscontract. Bij de vangnetregeling sluit je een contract met een gecertificeerde arbodienst die alle verplichte taken uitvoert. Bij de maatwerkregeling mag je de taken verdelen over afzonderlijke gecertificeerde deskundigen — een zelfstandige bedrijfsarts, een HVK, een arbeidshygiënist.

De maatwerkregeling biedt meer flexibiliteit en is voor veel mkb-bedrijven kostenefficiënter. Maar er is een belangrijke voorwaarde: de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging moet schriftelijk instemmen met de maatwerkregeling. Zonder die instemming ben je verplicht een gecertificeerde arbodienst in te schakelen voor alle taken.

Rol van de OR

De ondernemingsraad heeft overeenstemmingsrecht op de inhoud van het basiscontract. Dat betekent dat wijzigingen in het contract alleen kunnen worden doorgevoerd met instemming van de OR. Betrek de OR dus tijdig — niet achteraf.

"Een basiscontract dat de minimale wettelijke taken niet dekt, biedt jou als werkgever geen bescherming. Controleer het dus."

Waar gaat het in de praktijk mis?

In mijn werk kom ik regelmatig bedrijven tegen waarbij het basiscontract niet volledig is. De meest voorkomende knelpunten:

• De toetsing van de RI&E is niet expliciet opgenomen of wordt in de praktijk niet uitgevoerd
• Er is geen second opinion-regeling vastgelegd
• De vrije toegang tot de bedrijfsarts bestaat op papier, maar in de praktijk is er geen spreekuur beschikbaar voor niet-verzuimende medewerkers
• De OR heeft geen instemming gegeven bij de maatwerkregeling, of die instemming is nooit schriftelijk vastgelegd

Bij een controle van de Arbeidsinspectie of bij een incident komen deze hiaten direct aan het licht. Het loont om het contract eens kritisch door te lopen.

Wil je weten of jouw basiscontract voldoet, of heb je hulp nodig bij het opzetten van een goede arbostructuur? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.